પૂર્ણ આંતરિક પરાવર્તન દર્શાવતો પ્રયોગ સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $1$. ચોખ્ખા પાણીથી ભરેલું કાચનું બીકર લો. પાણીમાં થોડો સાબુ ઉમેરીને તેને હલાવો જેથી તે થોડું ડોળું થાય અને પ્રકાશના કિરણનો માર્ગ જોઈ શકાય.
$2$. લેસર પોઇન્ટરનો ઉપયોગ કરીને ડોળા પાણીમાંથી કિરણ પસાર કરો. પાણીની અંદર કિરણનો માર્ગ સ્પષ્ટ રીતે ચમકતો દેખાશે.
$3$. બીકરની નીચેથી કિરણને એવી રીતે આપાત કરો કે તે પાણીની ઉપરની સપાટી પર અથડાય. આ બિંદુએ,તેનું આંશિક પરાવર્તન (નીચે ટેબલ પર ટપકા તરીકે દેખાય છે) અને આંશિક વક્રીભવન (છત પર ટપકા તરીકે દેખાય છે) થાય છે,જે આકૃતિ $(a)$ માં દર્શાવેલ છે.
$4$. હવે,લેસર કિરણને બીકરની એક બાજુથી એવી રીતે દિશામાન કરો કે તે પાણીની ઉપરની સપાટી પર વધુ ત્રાંસું અથડાય,જે આકૃતિ $(b)$ માં દર્શાવેલ છે. લેસર કિરણના ખૂણાને ત્યાં સુધી ગોઠવો જ્યાં સુધી પાણીની સપાટી ઉપરનું વક્રીભવન સંપૂર્ણપણે અદૃશ્ય થઈ જાય અને કિરણ સંપૂર્ણપણે પાણીમાં પાછું પરાવર્તિત થાય. આ ઘટનાને પૂર્ણ આંતરિક પરાવર્તન કહેવાય છે.
$5$. આ પાણીને લાંબી ટેસ્ટ ટ્યુબમાં રેડો અને આકૃતિ $(c)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ ઉપરથી લેસર પ્રકાશ આપાત કરો. લેસર કિરણની દિશા એવી રીતે ગોઠવો કે તે જ્યારે પણ ટ્યુબની દીવાલ સાથે અથડાય ત્યારે તેનું પૂર્ણ આંતરિક પરાવર્તન થાય. આ ઓપ્ટિકલ ફાઇબરમાં વપરાતા સિદ્ધાંતને દર્શાવે છે.
નોંધ: લેસર કિરણમાં સીધું જોશો નહીં અને તેને કોઈના ચહેરા પર નિર્દેશિત કરવાનું ટાળો.

Explore More

Similar Questions

પ્રવાહીની સપાટીની નીચે $h$ ઊંચાઈએ રહેલા પ્રકાશના બિંદુવત ઉદગમમાંથી આવતા કિરણો,જેનો વક્રીભવનાંક $\mu$ છે,તે સપાટી પર $r$ ત્રિજ્યાનો પ્રકાશનો વર્તુળાકાર ડાઘ બનાવે છે. આ ડાઘનું ક્ષેત્રફળ કેટલું હશે?

$10 \,cm$ લંબાઈ ધરાવતું વોટર-પ્રૂફ લેસર પોઇન્ટર પાણીની ટાંકીમાં મૂકવામાં આવ્યું છે. તે આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ તેના દ્રવ્યમાન કેન્દ્રમાંથી પસાર થતી આડી ધરીની આસપાસ ઊભી સમતલમાં ફરે છે. પરિભ્રમણનો સમયગાળો $60 \,s$ છે. પાણી સ્થિર છે અને ટાંકીની સપાટી પરથી કોઈ પરાવર્તન થતું નથી તેમ ધારીએ તો, એક સમયગાળામાં પ્રકાશનું કિરણ ટાંકીમાંથી બહાર નીકળે તે સમયગાળો આશરે ............. $s$ છે. (પાણીનો વક્રીભવનાંક $= 1.33$ લો)

પ્રકાશનું એક કિરણ કાટકોણ સમદ્વિબાજુ પ્રિઝમની એક સપાટી પર લંબરૂપે આપાત થાય છે. ત્યારબાદ તે કર્ણ (hypotenuse) ને સ્પર્શીને જાય છે. પ્રિઝમના દ્રવ્યનો વક્રીભવનાંક કેટલો હશે?

હવામાં રહેલા માધ્યમનો ક્રાંતિકોણ $45^o$ છે. તો તે માધ્યમનો વક્રીભવનાંક કેટલો હશે?

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ પ્રકાશનું કિરણ એક ચોરસ કાચના સ્લેબ પર પડે છે. જો ઉભી સપાટી પર પૂર્ણ આંતરિક પરાવર્તન થતું હોય,તો કાચનો વક્રીભવનાંક કેટલો હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo